Dentoplotek.pl

Jedziesz po ulicy i nagle widzisz znak „Praktyka dentystyczna, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 – 20:00”. Natychmiast serce zaczyna Ci walić, czujesz fale ciepła na twarzy, zaczynasz się trząść? Przesada? – tak, dla tych co nie mają fobii dentystycznej. Ale ci, którzy normalnie nie odważą się wymieniać tego słowa rozpoczynającego się na „D”?

Słowo „fobia” pochodzi z greckiego i oznacza „strach”.  Jest nadawane irracjonalnemu strachowi związanemu z sytuacją, obiektem lub czynnością. Napotkanie czynnika wyzwalającego ten irracjonalny strach powoduje podświadome reakcje organizmu takie jak atak paniki. Bardzo często jest tak, że fobia dentystyczna jest związana z innymi fobiami takimi jak agorafobia, klaustrofobia etc. Tak naprawdę istnieje wiele typów fobii dentystycznej, część z nich jest zupełnie irracjonalna, ale są też fobie racjonalne.

NIEPOKÓJ, STRACH, FOBIA

Należy rozróżnić pojęcia niepokoju, strachu i fobii związanych z wizytami u dentysty. Niepokój jest reakcją odczuwaną w obliczu nieznanego niebezpieczeństwa. Jest to uczucie bardzo częste, szczególnie u pacjentów, u których będzie stosowana nieznana im procedura. Strach jest reakcją na znane niebezpieczeństwo – wiem jak dentysta będzie mnie leczył i dlatego boję się. Fobia jest emocją podobną do strachu, ale znacznie silniejszą – wiem jak dentysta powinien mnie leczyć, ale nie ma możliwości, żebym tam poszedł. To jest tak straszne, że na samą myśl o tym jestem chory.

Pacjent, który cierpi na fobię będzie wszelkimi sposobami unikał wizyty u dentysty, nawet jeśli jego stan uzębienia będzie powodował prawdziwe problemy i będzie wolał cierpieć niesamowity fizyczny ból niż zgłosić się do lekarza dentysty.

JAKIE SĄ NAJCZĘSTSZE PRZYCZYNY FOBII DENTYSTYCZNEJ?

Złe wcześniejsze doświadczenia

Badania wykazują, że 80-85% fobii wynika ze złych doświadczeń pacjentów: bólu związanego z leczeniem, nieprzyjemnych wrażeń zapachowych i wzrokowych, powtarzających się wizyt związanych z tym samym, nierozwiązanym problemem. Dość często są także wymieniane przyczyny psychologiczne związane z niewłaściwym traktowanie pacjenta przez lekarza np. poniżaniem go.
Wykorzystywanie
Wcześniejsze doświadczenia związane z wykorzystywaniem, w tym także seksualnym. Fobia dentystyczna występuje często u pacjentów, którzy byli w swoim życiu wykorzystywani seksualnie jako dzieci lub bici przez dorosłych. Do fobii może przyczynić się także wykorzystywanie emocjonalne np. szef tyran.

Nieczuły lekarz

Bardzo częstą przyczyną fobii jest lekarz, który nie zwraca uwagi na odczucia pacjenta, szczególnie te związane z bólem, ignoruje ból pacjenta, jest zimny i mało komunikatywny. Badania wykazują, że jeśli pacjent postrzega lekarza jako osobę wrażliwą, to nawet ból związany z zabiegami nie powoduje powstania fobii.

Poniżenie
Jedną z przyczyn fobii są poniżające uwagi lekarza lub higienistki dotyczące stanu higienizacji jamy ustnej. Ludzie nie lubią dostawać negatywnych ocen w żadnej sytuacji, a taka, gdzie pacjent jest tak oceniany przez osobę, która ma mu pomóc, wywołuje bardzo złe odczucia i może spowodować fobię.
Przejęcie postaw od innych ludzi
Jedną z przyczyn fobii jest jej przejęcie np. od rodziców czy dobrych znajomych. Starsze pokolenie ma nierzadko bardzo negatywne doświadczenia  związane z leczeniem zębów, bo i sprzęt i materiały i podejście było inne. Jeśli te doświadczenia skutkują fobią, to jest bardzo prawdopodobne, że dzieci też będą ją miały.
Wpływ fobii na codzienne życie
Fobia dentystyczna ma bardzo szerokie konsekwencje, wpływające na codzienne życie pacjenta. Oczywiście po pierwsze jest to kwestia zdrowotna, wiadomo jakie są konsekwencje złego stanu uzębienia i słabej higieny jamy ustnej. Ale fobia może prowadzić do depresji – głośny śmiech jest niemożliwy, bo pokazuje uzębienie, będące w bardzo złym stanie, ograniczane są spotkania ze znajomymi z tych samych powodów, można stracić pracę lub nie mieć szans na jej znalezienie itp. Brak kontaktów z innymi ludźmi, własna niska samoocena (no jak to jest możliwe, żebym bał się czegoś takiego?), poczucie niemożności wyrwania się z takiego zaklętego kręgu – to wszystko bardzo negatywnie wpływa na pacjenta i prowadzi do jeszcze większego zamknięcia się, większych obaw… i spirala negatywnych emocji coraz bardziej się nakręca.

DLACZEGO O FOBII NALEŻY PISAĆ I MÓWIĆ?

Fobia jest odczuciem irracjonalnym, więc trudnym do zwalczenia, ale badania wykazują, że mimo wszystko u jej podłoża są elementy, na które lekarze dentyści mają wpływ. Oczywiście coraz bardziej pomagają nowoczesne, bezbolesne zabiegi, osiągane genialne efekty estetyczne, które pacjenci doceniają, komfortowo wyposażone gabinety, gdzie dba się o brak negatywnych bodźców zapachowych, wzrokowych, a także słuchowych (teraz już nikt nie słyszy koszmarnego wizgu starych turbin). Także lekarze coraz częściej szkolą się w technikach komunikacji z pacjentem, w tym także z pacjentem trudnym. Lekarze już wiedzą, że bardzo ważnym elementem praktyki jest prawidłowe podejście do pacjenta, informowanie go o procedurach i ich ewentualnych konsekwencjach. I to pozwala im zwalczać te irracjonalne fobie u swoich pacjentów. Ale przez cały czas dentyści muszą mieć tę świadomość, że niestety fobię dentystyczną jest łatwo wywołać, a bardzo trudno zwalczyć. Przez taką fobię ich pacjent będzie cierpiał przez wiele lat, łykając coraz większe dawki środków przeciwbólowych i popadając w coraz większą depresję.

CZY WARTO PRZEPROWADZIĆ WYWIAD Z PACJENTEM DOTYCZĄCY JEGO POZIOMU LĘKU, ZWIĄZANEGO Z LECZENIEM?

Wg naukowców z USA – zdecydowanie warto. Opracowali oni nawet taką ankietę z pytaniami, które dentysta powinien zadać pacjentowi, żeby zorientować się, czego pacjent boi się najbardziej i do tego dostosować sposób swojego postępowania/komunikacji z pacjentem czyli np. omówić bardziej szczegółowo jakieś procedury leczenia, zastosować lekko zwiększone dawki środków znieczulających, a w szczególnych sytuacjach nawet pomyśleć o zmianie sposobu leczenia (np. zamienić implant na tymczasową odbudowę opartą o włókna szklane, jeśli dla pacjenta sama myśl o operacji chirurgicznej wywołuje objawy fobii).

A może ktoś zna ludzi cierpiących na tę przypadłość i chciałby się z nami podzielić swoimi doświadczeniami?
Prosimy o e-maile na adres:
idf@idf.net.pl.
Najciekawsze wypowiedzi nagrodzimy.